Andere opgave met PPS
‘Als het over PPS gaat, dan wordt al snel verwezen naar de Vinex-periode van rond de eeuwwisseling. Toch is er in de afgelopen 25 tot 30 jaar best wat veranderd. Destijds heeft het Rijk locaties aangewezen, veel geld beschikbaar gesteld (met prestatie-eisen) en het aan lokale partijen overgelaten hoe zij daar vorm aan gaven. Daarop zijn samenwerkingsverbanden tussen publieke en private partijen gesmeed. Nu is dat anders: het is minder duidelijk wat het Rijk financieel bijdraagt en plekken voor gebiedsontwikkeling worden lokaal en regionaal aangewezen, al dan niet op basis van grondposities. In de Vinex-tijd bestond veel meer duidelijkheid, op financieel vlak en qua verantwoordelijkheden en rollen. Daarmee doel ik met name op de afstemming tussen overheden. Tegelijkertijd hebben we in die periode ook lessen geleerd over de samenwerking tussen publiek en privaat. Een aantal is zeer succesvol verlopen, met prachtige wijken en gebieden als resultaat.’
Andere opgave
‘Er zijn ook behoorlijk wat PPS’en uit elkaar gevallen. De les is dat partijen die elkaar vertrouwen meer kans maken op resultaat, mede omdat zij afspraken maken over hoe zij risico’s verdelen en samen omgaan met potentiële tegenslagen. Een andere les van de Vinex-periode is dat de realisatie van infrastructuur en voorzieningen veel meer gelijk op moeten lopen met de bouw van woningen. En vergeet niet dat er in die periode vooral voor de middenklasse is gebouwd, terwijl de opgave nu voor een groot deel betaalbaar is. Klimaatadaptatie, de energietransitie en biodiversiteit spelen tegenwoordig een belangrijkere rol. Voor deze deelopgaven geldt dat de oplossingen – mobiliteitshubs of piekbelasting – vaak niet klaarliggen, maar dat per gebied moet worden ontdekt wat de juiste oplossing is en welke afspraken en bijdragen daarvoor nodig zijn. Het gaat dan dus om innovatie. Dit kun je in een samenwerking verankeren door kosten en opbrengsten, maar ook door expertise en vaardigheden met elkaar te delen. Innovaties op de ene plek – die vaak geld kosten – kunnen elders tot doorbraken leiden en kosten besparen. Resultaten kunnen bovendien gezamenlijk worden gevierd en uitgedragen.’
Laten we eerst eens zien wat lokaal mogelijk is om daarna pas het Rijk erbij te betrekken
Omdraaien
‘De opgave in gebiedsontwikkeling is complexer geworden en samenwerkingsverbanden staan door onzekerheid over financiën en onduidelijke verantwoordelijkheden onder druk. Bovendien is zowel de nationale als Europese weten regelgeving aangescherpt, waardoor overheid en markt minder vrijheid hebben om informele afspraken te maken. Dat beperkt de mogelijkheden voor langetermijnafspraken bij grote gebiedsontwikkelingen. Ook al zie je dat de behoeft e aan PPS wel leeft , de financiële risico’s zijn groot en niemand kan die alleen voor zijn rekening nemen. Wat naar mijn idee meer zou moeten gebeuren, is dat er eerst samen met alle relevante partijen een visie voor een gebied wordt gemaakt. Nu is het vaak alleen de gemeente die een eerste plan maakt, dan bij het Rijk aanklopt en daarná pas grondeigenaren, marktpartijen, maatschappelijke organisaties en bewoners gaat betrekken. Laten we dat omdraaien en eerst eens zien wat lokaal mogelijk is om vervolgens met het Rijk te bespreken hoe de risico’s voor de ontwikkeling kunnen worden verdeeld en afgedekt.’
