Waterzuinige wijken voor een toekomst die al begonnen is

‘Onze definitie van een waterzuinige wijk sluit aan bij de doelen uit het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing: maximaal honderd liter drinkwater per persoon per dag, in plaats van 119 liter nu. Maar in bestaande wijken kost het meer tijd, moeite en geld om dat te realiseren. Dat willen we compenseren en daarom zeggen wij: in nieuwbouwwijken maximaal negentig liter per dag. Maar een waterzuinige wijk gaat ook over het leveren van de best mogelijke waterkwaliteit en het voorkomen dat gezuiverd afval- en regenwater in contact komen met drinkwater. Het grootste deel van ons drinkwater gebruiken we nu voor toiletspoeling en douchen. Als je in bestaande woningen al het sanitair zo waterzuinig mogelijk maakt, dan kom je in theorie op die honderd liter per dag. Maar in nieuwbouw is negentig liter een reële mogelijkheid. Dat lukt onder meer met huishoudwater: hergebruikt regenwater, of zelfs water dat je al eerder in de woning hebt gebruikt, bijvoorbeeld voor de douche. Om dat te realiseren heb je extra leidingen en andere technieken nodig. Het is dan écht een andere woning als het gaat om water.’

‘Natuurlijk zijn er obstakels. Wet- en regelgeving is echt een grote belemmering. Als je regenwater collectief opvangt en distribueert naar woningen, dan mag je dat nu alleen voor toiletspoeling gebruiken en niet voor de wasmachine of buitenkraan. Op individueel niveau mag dat wél. Dat is een vreemde discrepantie. Wat ook ontbreekt, is een wettelijke categorie voor 'hygiënisch water': schoner dan huishoudwater, maar niet bedoeld om te drinken. Ideaal voor douche en bad. Nu moeten ontwikkelaars voor elk project opnieuw toestemming vragen. Leg je dat beter vast in wetgeving, dan wordt het voor iedereen veel eenvoudiger. Financiering is een andere grote bottleneck. Elke waterbesparende maatregel is duurder dan simpelweg woningen aansluiten op het drinkwaternet. Tenzij er voor deze woningen toch al forse investeringen nodig zijn in het uitbreiden van drinkwater- of rioleringsinfrastructuur. Dan wordt het rekensommetje soms al gunstiger. Maar dat is eerlijk gezegd niet vaak het geval.’

‘We hebben vanuit de Bouwtafel eind 2024 verschillende producten opgeleverd: een stappenplan voor waterzuinig bouwen bij nieuwbouw, een rapportage over juridische eisen, een menukaart met oplossingen én leveranciers, en een financiële rapportage met doorgerekende maatregelpakketten. Recent is daar onder meer de Richtlijn Waterzuinig Wonen bij gekomen. Die bevat een technische bijlage met daarin, tot op loodgietersniveau, wat te doen. Ik hoop dat gebiedsontwikkelaars zich realiseren dat er nu al watertekorten zijn. Er geldt een leveringsplicht van drinkwater aan huishoudens, maar die kan in uitzonderlijke gevallen beperkt worden of zelfs vervallen. Bijvoorbeeld bij technische onmogelijkheden of zeer hoge kosten. Op het moment dat drinkwaterbedrijven die grens bereiken, kunnen ze nieuwe wijken eenvoudigweg weigeren. Kijk dus nu al rond wat er technisch mogelijk is en inpasbaar in het bouwproces. En pak die proactieve rol: wie nu al standaard waterzuinig sanitair installeert en nadenkt over huishoudwater in woningen, bereidt zich voor op een toekomst die al begonnen is.’