Industrieel bouwen: kwestie van doen
Die vraag is: hoe krijgen we industriële woningbouw nu écht van de grond? Hoe komen we van willen en praten naar doen? Want gepraat wordt er volop. Misschien zelfs te veel. Steeds weer lees je hoe belangrijk het is, hoe efficiënt, hoe goed, hoe snel, hoe duurzaam, hoe betaalbaar. En dat klopt allemaal. Maar je hoort ook dat het best moeilijk is, omdat de naamgeving niet meewerkt (‘industrieel’ klinkt niet creatief) en omdat we graag unieke plannen willen maken. Gemeentelijke bestuurders, architecten, stedenbouwkundigen en ook ontwikkelaars hebben soms bedenkingen. De ruimtelijke kwaliteit zou in het gedrang komen. Gelukkig bouwen we niet meer naar de voorbeelden van de flatwijken uit de jaren zestig, zoals de Bijlmer of de Utrechtse wijk Overvecht. Toch zie je nog eenheidsworstprojecten. Dat willen we toch niet?
Bouwstromen
Nee. En dat hoeft ook helemaal niet. Industrieel bouwen kan prachtige resultaten opleveren. Ik geef een voorbeeld uit onze eigen praktijk, om te laten zien hoe het kan: Oostfl ank in Purmerend. Op deze locatie komen duizenden nieuwe woningen. In samenwerking met de betrokken stedenbouwkundig ontwerpers zetten we de wijk zo op dat er ruimte is voor conceptwoningen en woningen die in de fabriek worden geproduceerd. Bouwers weten daardoor al vroeg welke modulaire bouwsystemen ze kunnen toepassen. Ze kunnen zich daarop richten. Naar verwachting gaan we daardoor uiteindelijk sneller door het ontwerpproces en de vergunningsprocedure, en het bouwen kan ook nog eens de helft sneller. De stedenbouw past dus bij de bouwsystematiek. En andersom. Hoe mooi wil je het hebben? Ziedaar het antwoord op mijn belangrijke vraag: niet praten, maar beginnen. Doen. Zorgen voor een project met een samenhangend systeem van gebiedsontwikkelaar en (ontwikkelende) bouwer van fabriekswoningen. In Noord- Holland is dat eerder al gelukt bij Nieuw Hollandse Bouwstroom, een succesvolle samenwerking tussen elf woningcorporaties en vijf industriële bouwbedrijven. Ze zijn aan de slag gegaan op basis van goede langetermijnafspraken op diverse locaties. En het werkt.
De stedenbouw past dus bij de bouwsystematiek. En andersom. Hoe mooi wil je het hebben?
Wie draagt het risico?
BPD pakt het op een soortgelijke manier aan. Met één uitvraag voor vier locaties in verschillende regio’s gaan we aan de slag met deze nieuwe manier van werken. We kopen de productie van de aannemer niet meer in per project, zoals tot nu toe gebruikelijk, maar we stemmen de inkoop centraal af en reguleren zo de bouwstroom. Bij deze aanpak gaat het in totaal om 350 grondgebonden woningen die conceptmatig, modulair of industrieel zullen worden gebouwd. De aannemer kiest zijn eigen systeem. We werken samen met zes grote industriële bouwers die we uitdagen om met voorstellen te komen op basis van stedenbouwkundige plannen. Vanuit deze pilot leren we hoe we als gebiedsontwikkelaar zo goed mogelijk op de systemen van deze partijen kunnen aansluiten, maar vooral ook andersom. Lukt dat, dan liggen er prachtige kansen om op te schalen. En dat is de bedoeling, want het is de ambitie van BPD om onze totale woningproductie op te voeren naar 9.000 woningen per jaar. Natuurlijk, per gemeente is de situatie anders. De meeste tijd gaat nog altijd zitten in het op de kaart zetten van je locatie met de daarbij behorende procedures. De voorbereiding van het bouwen duurt langer dan het bouwen zelf. Dat kan allemaal nog beter. Maar dat is geen reden om te wachten met industrieel bouwen. Ik heb intussen gemerkt dat de brief van de minister een snaar heeft geraakt bij de wethouders in mijn regio. Industrieel bouwen, ziet iedereen, heeft de toekomst. Laten we het gaan doen!
